Regelmatig krijg ik een aanvraag voor een stamboom, terwijl men eigenlijk een kwartierstaat bedoeld.
Dat is logisch, want de kwartierstaat wordt vaak gepresenteerd als een stamboom zijnde. Op de afbeelding zien we een kwartierstaat. Op Google te vinden onder het trefwoord stamboom. Maar wat is nu dan eigenlijk het verschil?
Een stamreeks volgt één rechte lijn door de generaties: altijd van vader op zoon. Oftewel, de naamdrager. Er is dus maar één voorouder per generatie zichtbaar. De stamreeks beantwoordt de vraag: wie waren de directe mannelijke voorouders van deze persoon, generatie na generatie? Het is de meest overzichtelijke vorm van genealogisch onderzoek, maar ook de meest beperkte: alle zijlijnen blijven buiten beeld.
Een stamboom is ruimer. Hierin worden niet alleen de directe voorouders gevolgd, maar ook broers, zussen, kinderen en aangetrouwde familieleden opgenomen. Een stamboom groeit daardoor als een boom met vele takken en vertakkingen, en geeft een veel breder beeld van de familie als geheel. In de praktijk wordt de term 'stamboom' door veel mensen gebruikt als verzamelwoord voor alle vormen van familieonderzoek, maar strikt genomen verwijst hij naar dit bredere overzicht.
Een kwartierstaat werkt omgekeerd: niet van boven naar beneden, maar van één persoon terug naar alle voorouders. Per generatie verdubbelt het aantal voorouders — twee ouders, vier grootouders, acht overgrootouders, enzovoort. Elke voorouder krijgt een vast nummer, het zogenoemde Ahnentafel-nummer. De kwartierstaat laat zien hoe iemand via zowel vaders- als moederskant is samengesteld uit tientallen, soms honderden, families.
De maternale lijn ten slotte is de rechte vrouwelijke lijn: van moeder naar moeder naar moeder, generatie op generatie. Deze lijn is bijzonder omdat zij overeenkomt met de overerving van mitochondriaal DNA, dat uitsluitend via de moeder wordt doorgegeven. In archiefonderzoek is de maternale lijn soms lastig te volgen, omdat vrouwen bij huwelijk van achternaam wisselden en in oudere registers minder prominent werden geregistreerd dan mannen.
Kortom: de stamreeks is een rechte lijn, de stamboom een breed vertakt geheel, de kwartierstaat een terugwaartse uitwaaier van alle voorouders, en de maternale lijn de rechte vrouwelijke erfelijkheidslijn door de generaties heen.
In mijn documenten wordt het vaakst gekozen voor een combinatie van stamreeks en stamboom.
Ik voeg alle broers en zussen toe met hun gegevens en bijzonderheden vanaf optie 2. Maar de kinderen van deze broers en zussen worden dan vaak achterwege gelaten om het overzicht te bewaren. Het verteld dan iets over het ouderlijk gezin van een voorvader zonder dat het verhaal verdwijnt door de vele data.
RoosGenealogie biedt ook kwartierstaten aan in verhaal vorm. Dit zijn grote projecten, maar geven een enorm veelzijdig beeld van de voorouders. Dan gaat het niet persé om het "zover mogelijk terugkomen" in de lijn. Maar kiest men bijvoorbeeld voor 5 generaties, dan hebben we het over het verhaal van 16 echtparen en hun gezinnen.